- Anasayfa
- >
- Hukuk
- >
- Aile Hukuku
Boşanma Davası Sırasında Ölümün Eşin Mirasçılığına Etkisi
Liste Fiyatı :
700,00
İndirimli Fiyat :
665,00
Kazancınız :
35,00
Taksitli fiyat :
1 x 665,00
9789753684583
363409
![Boşanma Davası Sırasında Ölümün Eşin Mirasçılığına Etkisi](/u/filizkitabevi/img/b/b/o/bosanma-davasi-sirasinda-olumun-esin-mirasciligina-etkisi7a08eb22b685d26ca378c6b486050f28.jpg)
https://www.filizkitabevi.com/bosanma-davasi-sirasinda-olumun-esin-mirasciligina-etkisi
Boşanma Davası Sırasında Ölümün Eşin Mirasçılığına Etkisi
665.00
1.BÖLÜM:
TEMEL SORUNUN TESPİTİ, FARKLI ÇÖZÜM İHTİMALLERİ VE
HUKUK SİSTEMLERİ İLE TÜRK HUKUKUNDA YÜKSEK YARGI
UYGULAMASI VE ÖĞRETİDEKİ GÖRÜŞLERE GENEL BİR BAKIŞ
§ 1. Hukuki sorunun genel hatlarıyla ortaya konulması ve çeşitli ihtimaller ..................... 1
I. Sorunun ortaya konulması ve çalışmanın hedefi ile yapısı ................................... 1
II.Sorunun çözümündeki eğilimlere genel bir bakış ve asıl soruna
bağlı yan hususlar ............................................................................................... 5
III.Türk hukukunda soruna dair gelişmeler ve sorunun önemini koruyor olması ...... 14
IV.En temel hatlarıyla muhtemel çözüm yönleri ve hukuk sistemlerine kısa bir
bakış ..................................................................................................................... 16
1.Dört temel seçenek............................................................................................ 16
2.Boşanma dâvasına önem atfetmeyen sistemler ................................................. 18
2.1. Genel olarak ............................................................................................. 18
2.2. Hukukumuzda 743 Sayılı Türk Kanunu Medenîsinde geçerli olan
sistem ...................................................................................................... 19
2.3. İsviçre hukuku ......................................................................................... 19
2.4. Alman hukukunda BGB'in ilk taslağındaki durum.................................. 19
2.5. Fransız hukukunun güncel durumu.......................................................... 20
2.6. Birleşik Krallık Hukuku .......................................................................... 22
2.7. İtalyan hukuku ......................................................................................... 23
2.8. Kesinleşmiş ayrılık kararına mirasçılığı engelleyici sonuç bağlanmış
olması hususu hariç Lüksemburg hukuku ............................................... 27
2.9. Kesinleşmiş ayrılık kararına mirasçılığı engelleyici sonuç bağlanmış
olması hususu hariç Hollanda hukuku..................................................... 28
2.10. Slovakya Hukuku .................................................................................... 29
2.11. Bulgar Hukuku ........................................................................................ 29
2.12. Belçika Hukuku ....................................................................................... 29
2.13. Danimarka hukuku .................................................................................. 31
2.14. Romanya hukuku ..................................................................................... 32
2.15. Çek hukuku.............................................................................................. 32
2.16. Yunan hukuku ......................................................................................... 33
2.17. Norveç hukuku ........................................................................................ 33
2.18. Estonya hukuku ....................................................................................... 33
3.Salt boşanma (veya ayrılık) sebeplerinin bulunmasına ortada buna yönelik
bir dâva olmasa dahi hukuki sonuç bağlayan sistemler .................................... 34
3.1. Genel olarak .............................................................................................. 34
3.2. İrlanda hukuku........................................................................................... 35
3.3. Macar hukuku ............................................................................................ 35
3.4. Hırvat hukukunda bu yönde değerlendirilebilecek hususlar ...................... 36
3.5. İspanya hukukunda bu yönde değerlendirilebilecek yönler ....................... 37
3.6. Belarus hukuku .......................................................................................... 39
3.7. Moldova hukuku ........................................................................................ 39
4.Boşanma (ayrılık) dâvasına tek başına mirasçılığı engeller şekilde önem
atfeden sistemler ............................................................................................... 40
4.1. Genel olarak............................................................................................... 40
4.2. İsveç hukuku .............................................................................................. 41
4.3. Portekiz hukuku ......................................................................................... 41
4.4. Finlandiya hukuku ..................................................................................... 42
4.5. Eski hukukumuz açısından özellik gösteren bir durum ............................. 43
5.Boşanma dâvasına ancak bazı koşullar altında mirasçılığı engelleme
yönünde sonuç bağlayan sistemler ................................................................... 44
5.1. Genel olarak............................................................................................... 44
5.2. Sırp hukuku ............................................................................................... 45
5.3. Bosna hukuku ............................................................................................ 45
5.4. Kosova hukuku .......................................................................................... 46
5.5. Slovenya hukuku ....................................................................................... 46
5.6. Litvanya hukuku ........................................................................................ 46
5.7. Polanya hukuku ......................................................................................... 47
5.8. Makedonya hukuku ................................................................................... 48
V. Sorunun ele alınmasına ilişkin olarak bu çalışmadaki temel yaklaşım ................. 49
VI.Çeşitli ihtimaller ................................................................................................... 56
1.Boşanma sebebi bulunup da eşlerden birinin boşanma iradesini herhangi
bir biçimde ifade etmeden (edemeden) ölmesi ihtimali .................................... 57
2.Boşanma iradesinin dâva açmak dışında ya da dâva açmaya öncel işlemler
şeklinde açıklandığı durumlar........................................................................... 63
3.Boşanma dâvasının açılması için usuli işlemlerin başlatıldığı ya da
dâvanın açıldığı ancak henüz sonuçlanmadığı durumlar .................................. 64
4.Eşler arasında ayrılığa karar verilmiş iken eşlerden birinin ölümü ................... 67
5.Evliliğin iptaline ilişkin ihtimaller .................................................................... 68
§ 2. Yargıtay kararlarına kısa bir bakış.............................................................................. 69
I. Genel olarak .......................................................................................................... 69
II.Türk Medenî Kanundan önceki döneme ait uygulama ......................................... 69
1.Dâvayı kimin açtığına göre ayrım yapar yöndeki Yargıtay'ın eski uygulaması
2.Dâvayı kim açmış olursa olsun kesinleşmeye kadar hayatta olan eşin
diğerine mirasçı olacağı yönündeki ağırlıklı Yargıtay uygulaması................... 70
III.Yargıtay'ın TMK m. 181 II hükmünden sonraki uygulaması ............................... 71
1.Genel olarak ...................................................................................................... 71
2.Boşanma dâvasının konusuz kalması ................................................................ 72
3.Hâkimin kendiliğinden TMK m. 181 II hükmünün uygulanabileceğini
dikkate alması................................................................................................... 72
4.Dâvanın (varsayımsal) boşanmada kusurun tespitine ilişkin olacağı ve
ayrıca mirasçı olunamayacağının tespitine karar verilemeyeceği hususları...... 73
5.TMK m. 181 II hükmünün ayrı bir dâvanın konusu olamayacağı hususu......... 74
6.Diğer bazı ilginç Yargıtay kararlarından örnekler............................................. 76
6.1. Ölümden sonra boşanma dâvasının evliliğin iptali dâvası şeklinde
ıslah edilemeyeceği .................................................................................. 76
6.2. Dâvacı tarafın ölümden sonra boşanma dâvasından feragat ederek,
karşı tarafın TMK m. 181 II hükmü çerçevesinde dâvaya devam
etmesini engelleme hakkının bulunup bulunmadığı hususu ...................... 77
§ 3. Hukukumuzda öteden beri tartışılan bu soruna ilişkin görüşlere kısa bir bakış.......... 80
I. Genel olarak ......................................................................................................... 80
II.743 Sayılı Medeni Kanun (Türk Kanunu Medenisi) dönemindeki tartışma ve
görüşler ................................................................................................................. 80
1.Boşanma dâvası sırasında ölen eşe sağ kalan eşin mirasçı olması gerektiği
yönündeki görüş ............................................................................................... 80
2.Boşanma dâvasına mirasçıların devam edebilmesi ve mirasçılığın
önlenebilmesi görüşü (Saymen) ....................................................................... 82
III.Yeni dönemde ileri sürülen görüşlerin genel hatları ............................................. 84
1.Sorunun miras hukuku kurumları ile halledilmesi yönündeki eğilimler ........... 84
1.1. Genel olarak .............................................................................................. 84
1.2. Boşanma dâvası açılmasının dâvacı tarafından dâvalının mirastan ıskat
edildiği ya da dâvacının dâvalının mirasından feragat ettiği şeklinde
anlaşılması gerektiği görüşü (Hatemi/Serozan) ......................................... 86
2.Yeni düzenleme ile getirilen çözümün esasen gizli bir mirastan yoksunluk
sebebi olduğu görüşü ........................................................................................ 93
3.Hükmün tek yönlülüğünün doğru olduğu ve kusur itibariyle sadece ağır
kusur gerektiren boşanma sebeplerinde uygulanması gerektiği görüşü
(Kılıçoğlu) ........................................................................................................ 95
4.TMK m. 181 II hükmüne dair diğer bazı yaklaşımlar....................................... 100
II.BÖLÜM:
DİĞER BAZI YAKIN HUKUK SİSTEMLERİNDEKİ HUKUKİ DURUM
§ 4. Alman hukukundaki durum ........................................................................................ 102
I. Genel olarak ......................................................................................................... 102
II.Alman hukukundaki hükmün tarihi gelişimine ve arka planına kısa bir bakış...... 104
III.BGB § 1933 hükmünün uygulanma koşulları ....................................................... 107
1.Genel olarak ...................................................................................................... 107
2.Miras bırakan tarafından açılmış ve sürdürülmekte olan bir boşanma
davasının bulunması koşulu ve buna dair bazı sorunlar.................................... 108
2.1. Miras bırakan tarafından boşanma davası açılmamış olduğu
durumlarda mirasçılar BGB § 1933 hükmünden yararlanabilir mi? ......... 109
2.1.1. Nazi Almanya'sındaki bir uygulama............................................... 109
2.1.2. Boşanma davası açılmasının sadakat ve güven ilkesine aykırı
şekilde önlenmesi nedeniyle BGB § 1933 hükmünün
uygulanmaması? ............................................................................. 110
a)Bavyera Eyalet Yüksek Mahkemesinin bir kararı ve karardaki
bazı düşünceler ........................................................................... 111
b)Değerlendirmeler ........................................................................ 112
2.1.3. Yasal temsilci tarafından boşanma davasının açılması ve
hukuki durum ................................................................................. 113
2.2. Boşanma dilekçesinin mahkemeye verilmiş olmasının açılmış
boşanma davası koşulu açısından yetersizliği?......................................... 116
2.2.1. Açılmış boşanma davasından hareket edilebilmesi için dava
dilekçesinin karşı tarafa tebliği gereği............................................. 117
2.2.2. Görevli ve yetkili mahkemede dava açılmamasının etkisi?............. 119
2.3. Davanın uzun süre takip edilmemesinin anlamı ve sonuçları? .................. 120
3.Davalının davacının boşanma davasına onay vermesi (davayı kabul
etmesi) .............................................................................................................. 121
3.1. Onayın anlamı ve gerçekleşme koşulları ................................................... 121
3.2. Verilen onayın geri alınması (Widerruf) ve özellikler ............................... 128
4.Diğer bazı hususlar ........................................................................................... 130
5.Boşanma davasının haklı (begründet) olması ................................................... 131
5.1. Genel olarak............................................................................................... 131
5.2. Boşanma sebepleri ve buna dair bazı temel hususlar ................................. 132
5.3. Özellikle boşanmada kusurun önemsizliği hususu .................................... 134
5.4. Anlaşmalı boşanmada hukuki durum......................................................... 138
5.5. Bütün boşanma sebeplerinin dayanaklı olması gerekir mi? ....................... 142
5.6. İspat açısından bazı özellikler.................................................................... 142
IV.Mirasçılığı ortadan kaldırmak için boşanma davasının yeterliliği? ...................... 143
V. Mirasçıların açacağı davanın hukuki niteliği ........................................................ 147
VI.Alman hukukundaki düzenlenmenin tek yönlülüğü ve bunun Anayasaya
uygunluğu sorunu ................................................................................................. 149
1.Bu konuda öğretide savunulan bazı görüşler ve tespitler .................................. 150
1.1. Hükmün anayasaya kısmi aykırılığı........................................................... 150
1.2. Anayasaya aykırılık iddialarının özü ve varılan sonuçlar açısından
farklılıklar ................................................................................................. 151
1.3 Anayasaya aykırılık açısından muhtemel gerekçe ve dayanaklar ............... 152
1.3.1. Genel olarak ..................................................................................... 152
1.3.2. GG Art. 14'de düzenlenmiş miras hakkına aykırılık........................ 153
1.3.3. GG Art 3'de düzenlenmiş olan eşitlik ilkesine aykırılık .................. 154
1.3.4. GG Art. 6 I'de düzenlenmiş olan evliliğin ve ailenin kanunun
özel koruması altında olması kuralına aykırılık............................... 159
1.4. Anayasaya uygun yorum yöntemi ile sorunun aşılması imkânı? ............... 160
2.Konuya dair bazı mahkeme kararları ................................................................ 161
2.1. Alman Federal Mahkemesinin sorunu açık bırakan 6.6.1990 tarihli
kararı ........................................................................................................ 161
2.2. Alman Federal Mahkemesinin sorunu açık bırakan 13.7.1994 tarihli
kararı ......................................................................................................... 162
2.3. Alman Federal Anayasa Mahkemesi'nin konuyu açık bırakan
15.2.1995 tarihli kararı ............................................................................. 164
2.4. Hükümde anayasaya aykırılık görmeyen Koblenz OLG'in 27.11.2006
tarihli kararı............................................................................................... 165
3.Değerlendirme ve arasonuç............................................................................... 168
VII.Sağ kalan eşin mirasçılığının gerçekleşmediğinin ileri sürülmesi açısından
süre sorunu? .......................................................................................................... 168
VIII.Alman hukukuna dair genel bir değerlendirme ..................................................... 168
§ 5. Avusturya hukukundaki durum .................................................................................. 170
I. Özel olarak Avusturya hukukuna değinilmesinin gerekçeleri .............................. 170
II.Genel olarak eşin mirasçılığı ve özellikleri........................................................... 170
III.Avusturya hukukunda 2016 sonuna kadar geçerli olan hukuki durum ................. 172
1.Boşanma kararının mirasçılığa etkisi ................................................................ 172
2.Boşanma davası sırasında ölümün mirasçılığa etkisi ........................................ 174
2.1. Kanun hükmünün arka planı ve tarihi gelişimi .......................................... 174
2.2. Hükmün uygulanma koşulları.................................................................... 178
a)Genel olarak .......................................................................................... 178
b)Sürmekte olan boşanma davası koşuluna dair ...................................... 179
c)Davanın sona ermesi ve mirasçıların eşin mirasçılığını engelleme
imkânı ................................................................................................... 180
c)Kusur esasına dair ................................................................................. 181
d)Ölüme bağlı tasarrufların durumu......................................................... 183
e) § 759 ABGB de öngörülen durumun hukuki niteliği ............................ 184
f)Diğer bazı ilgili hususlar ....................................................................... 184
IV.Avusturya Hukukunda 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren geçerli olan reform
sonrasında hukuki durum ...................................................................................... 187
1.Avusturya Medeni Kanunun eşin mirasçılığına dair 746. paragrafı ve
getirilen yeni düzenlemenin genel hatları ......................................................... 187
2.Yeni hükmün gelişim tarihine ve gerekçesine dair ........................................... 189
3.Hükmün uygulanma koşulları üzerine .............................................................. 194
4.Hükmü dair bazı sorunlar ve tartışmalar ........................................................... 196
V. Avusturya hukukuna dair genel bir değerlendirme............................................... 198
§ 6. İsviçre hukukundaki durum ........................................................................................ 200
I. Genel olarak İsviçre hukukunda eşin mirasçılığı ve özellikleri ............................ 200
II.Boşanma ile yasal miras hakkının ortadan kalkması esası ve uygulaması ............ 204
1.Temel prensip ve bunun özellikleri................................................................... 204
2.Bu süreçte eşin mirasçılığının engellenmesi açısından muhtemel imkânlar?.... 204
3.Boşanma davası sürecinde eşin mirasçılığı kuralının geçerliliğine dair
ilkeye ve hükme eleştirel yaklaşımlar? ............................................................ 205
III.Boşanma davasından önce ya da boşanma davası sırasında yapılmış olan
ölüme bağlı tasarrufların etkisi ve bu açıdan hukuki durum ................................. 211
1.Genel olarak boşanmanın ölüme bağlı tasarruflara etkisi ve çeşitli
ihtimaller .......................................................................................................... 211
2.Boşanma davası öncesinde yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflara
gerçekleşmiş boşanmanın etkisi ....................................................................... 214
3.Boşanma davası sırasında yapılmış olan ölüme bağlı tasarrufların etkisi ......... 215
IV.İsviçre hukukunda evliliğin geçersizliği (iptali) ve konu açısından önem
arz eden özellikler ................................................................................................. 216
V. İsviçre hukukuna dair kısa bir değerlendirme............................................................... 219
III.BÖLÜM:
TÜRK MEDENİ KANUNUN GETİRDİĞİ ÇÖZÜMÜN AYRINTILI
DEĞERLENDİRİLMESİ
§ 7. Eşin mirasçılığının arka planı ve boşanma dâvası üzerinden eşin mirasçılığın
engellenmesinin maddi dayanaklarının bulunup bulunmadığı sorunu ....................... 221
I. Genel olarak çıkış noktası..................................................................................... 221
II.Eşin mirasçılığının anlamı: Eşin mirasçılığının gelişimi ve gerekçelerine kısa
bir bakış ................................................................................................................ 221
III.Eşin mirasçılığının ölüm anında evliliğin varlığını gerektirmesi ve evliliğin
ölümden önce sona ermesiyle muhtemel yasal mirasçılığın kesin olarak
ortadan kalkması ................................................................................................... 236
IV.Evliliğin boşanma açısından sona erme sürecine girdiği durumlarda
mirasçılığın maddi gerekçelerinin sorgulanması................................................... 240
1.Evliliğin sona ermesi sürecinde gerçekleşen mirasçılığın gerçekte eşin
mirasçılığı ile hedeflenen amaçlarla çelişmesi.................................................. 240
2.Evliliğin sona ermesi sürecinin anlamı ve bunun somutlaştırılması.................. 247
3.Yasa koyucunun müdahalesinin zorunluluğu? .................................................. 252
V. Bazı özel durum ve sorunların değerlendirilmesi .................................................. 256
1.Genel olarak ...................................................................................................... 256
2.Salt boşanma dâvasının açılmış olmasının maddi gerekçe olarak
değerlendirilebilirliği ........................................................................................ 256
2.1. Sorunun ortaya konulması ve ayrıştırılması............................................... 256
2.2. Boşanma dâvası açma iradesinin aynı zamanda mirasçılıktan çıkarma
iradesinin görünüş biçimi olarak değerlendirilmesi ................................... 257
2.3. Boşanma dâvası açma iradesinin kanun koyucu tarafından eşin
mirasçılığını sona erdirmek yönünden maddi gerekçe olarak
değerlendirilmesi ....................................................................................... 258
2.4. Olması gereken hukuk anlaşıyışıyla önerilen mirasçılıktan çıkarma ve
mirastan feragat varsayımları ve bunların bu bağlamda
değerlendirilmesi ....................................................................................... 267
a)Bu yaklaşımın ana hatları ...................................................................... 267
b)Mirasçılıktan çıkarma varsayımı görüşünün eleştirilmesi ..................... 272
c)Boşanma dâvası dâvacısının karşı tarafın mirasından feragat ettiği
varsayımı yaklaşımının eleştirisi ........................................................... 275
VI.Evliliğin iptali açısından değerlendirme................................................................ 279
1.Genel olarak ...................................................................................................... 279
2.Evliliğin sona ermesi şekli olarak evliliğin iptali ile yok hükmünde olan
evliliklere dair bazı hususlar ............................................................................. 280
3.Evliliğin iptali ile boşanmanın farklı dogmatik temellere dayanmasının
önemi ................................................................................................................ 290
4.Evliliğin iptalinde mirasçılığın tanınmamasının kural olarak
benimsenebilirliği ve ancak istisnai durumlarda mirasçılığın dayanaklı
sayılabilirliği..................................................................................................... 295
§ 8. Medenî Kanunun getirdiği çözümün gelişimi ve tek yönlülüğünün giderilmesi
süreci.......................................................................................................................... 303
I. Medenî Kanunun getirdiği çözümün ana hatları ile gelişim tarihi ........................ 303
II.Anayasa Mahkemesi kararı ve hükmün tek yönlülüğünün giderilmesi ................. 305
1.Hükmün somut norm denetimi üzerinden Anayasa Mahkemesi önüne
gelme süreci...................................................................................................... 305
2.Somut olaydaki özellikleri ve yerel mahkemenin gerekçeleri........................... 306
2.1. Dâvanın yenilenmesi sürecinde dâvalının ölmesi nedeniyle dâvalı
mirasçılarının dâvaya devam etmelerinin mümkün olamaması ................. 306
2.2. Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesine göre MK m. 181 II
hükmünün konuluş gerekçesi ve hükmün arka planı ................................. 306
2.3. Hükmün Anayasaya aykırılığı açısından Manavgat Mahkemesinin
gerekçeleri ................................................................................................. 307
III.Anayasa Mahkemesi kararının temel hatları ......................................................... 308
1.Anayasa Mahkemesinin Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi başvurusu
gerekçeleri ile sınırlı bir değerlendirme yapmış olması .................................... 308
2.Anayasa Mahkemesinin temel iki gerekçesi: Eşitlik ilkesi (AY. m. 10) ile
hak arama hürriyeti (AY. m. 36) ...................................................................... 309
3.Ayrık oy gerekçesi: TMK m. 181 II hükmünün Anayasanın 2. ve 41.
maddelerine bütünüyle aykırı olduğu görüşü ................................................... 311
IV.Anayasa Mahkemesi kararının çeşitli açılardan değerlendirilmesi ....................... 312
1.Genel olarak ...................................................................................................... 312
2.Şekle ve usule ilişkin hususlar itibariyle değerlendirme ................................... 312
2.1. Kararda anayasaya aykırılık itibariyle öğretide tartışmalara ve benzer
hukuk düzenlerindeki düzenlemelere değinilmemiş olması ...................... 312
2.2. Kararın yürürlüğüne ilişkin kısımda başka bir karara ilişkin
cümlelerin yer alması ............................................................................... 313
2.3. Somut olaydaki hukuki durumun açıklıkla saptanmamış olmasının
muhtemel sonuçları.................................................................................... 314
2.4. Hükmün uygulama alanının ortaya konulmaması ve buna bağlı sonuçlar . 315
3.Eşitlik ilkesi itibariyle değerlendirme ............................................................... 319
3.1. Genel olarak .............................................................................................. 319
3.2. Dâvalı tarafın kusurlu olması ihtimalinde hukuki durum .......................... 320
a)Ölen dâvacı eş ise .................................................................................. 320
b)Ölen dâvalı eş ise................................................................................... 323
aa) Dâvacıya dâvaya devam etme imkânı tanınmamış olmasının
eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi ........................................ 323
bb) Ölen dâvalının mirasçılarına dâvaya devam etme imkânının
tanınmamış olmasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi..... 324
3.3. Dâvacı eşin kusurlu olması ihtimalinde hukuki durum.............................. 325
a)Dâvacı eş ölmüş ise ............................................................................... 325
b)Dâvalı eş ölmüş ise................................................................................ 326
aa) Dâvacıya dâvaya devam hakkı tanınmamasının eşitlik ilkesi
açısından değerlendirilmesi ............................................................. 326
bb) Dâvalının mirasçılarına dâvaya devam hakkının tanınmamış
olmasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi ........................ 327
4.Hak arama hürriyeti itibariyle değerlendirme ................................................... 331
4.1. Genel olarak .............................................................................................. 331
4.2. Hak arama hürriyeti açısından değerlendirme ........................................... 332
4.3. Tarafların eşitliği (silahların eşitliği) açısından hukuki durumun
değerlendirilmesi ....................................................................................... 333
5.Azınlık gerekçeleri açısından değerlendirme .................................................... 334
5.1. Boşanma dâvasındaki tarafların iradelerinin belirsizliği nedeniyle eski
sisteme dönüş?........................................................................................... 334
5.2. Ailenin korunması ilkesine aykırılık? ........................................................ 334
a)Evlilik birliğinin korunması esası bakımından değerlendirme............... 334
b)Aile ilişkileri açısından değerlendirme .................................................. 337
5.3. Hukuk devleti ve toplumun huzuru gerekçeleri? ....................................... 339
5.4. Azınlık gerekçesinin vardığı sonuç ile çelişir niteliği ................................ 340
6.Diğer bir muhtemel gerekçe olarak miras hakkı (AY m. 35) açısından
değerlendirme ................................................................................................... 340
6.1. Genel olarak............................................................................................... 340
6.2. Anayasal düzeyde güvence altına alınan miras hakkının kapsamı ve
kanun koyucunun biçimlendirme alanı? .................................................... 341
7.Anayasa mahkemesinin iptal yerine anayasaya uygun yorum yoluyla
sorunu halledebilmesi imkânı (yorumlu ret kararı) açısından
değerlendirme ................................................................................................... 355
8.Anayasa Mahkemesi kararının değerlendirilmesi açısından önceki metin
ve/veya güncel metin açısından varılan sonuçlar.............................................. 357
§ 9. Hükmün güncel halinin değerlendirilmesi.................................................................. 361
I. Hükmün güncel hali ve temel özellikleri .............................................................. 361
II.Sorunların tespiti ve sınıflandırılması.................................................................... 361
III.Genel olarak hükmün uygulanma koşulları ........................................................... 361
IV.Sürdürülmekte olan bir boşanma dâvasının bulunması ......................................... 362
1.Boşanma dâvasının açılmış olması ................................................................... 362
1.1. Genel olarak dâvanın ve özel olarak boşanma dâvasının açılması............. 362
1.2. Görünüş itibariyle boşanma dâvası açılmış gözükmekle birlikte
gerçekte usulüne uygun şekilde boşanma dâvasının bulunmadığı
durumlar ................................................................................................... 366
1.3.Boşanma dâvasının açılması açısından yetkilendirilme yapılmış
olmakla birlikte dâvanın açılmasından önce eşlerden birinin öldüğü
durumlar .................................................................................................... 369
2.Boşanma dâvasının sürmekte olması (Dâvanın sona ermemiş olması) ............. 371
2.1. Konunun önemi ......................................................................................... 371
2.2. Görevsiz veya yetkisiz mahkemede dâvanın açılmış olmasına dair
özellikler .................................................................................................... 372
2.3. Dâvanın işlemden kaldırılması (HMK m. 150) ve bunun TMK
m.181 II hükmü açısından önemi.............................................................. 374
2.4. Boşanma dâvasının geri alınması ve etkisi ................................................ 377
2.5. Boşanma davasından feragat (HMK m. 307) ve bunun etkisi.................... 380
3.Boşanmaya karar verilerek hükmün kesinleşmesi ve bunun sonuçları ............. 384
3.1. Genel olarak............................................................................................... 384
3.2. Boşanma hükmünün kesinleştiği ancak diğer hususların (nafaka,
tazminat vs) henüz kesinleşmediği durumlar ............................................ 386
3.3. Hükmün temyiz sürecinde olması ve buna dair özellikler ......................... 387
3.4. Karar düzeltme aşaması ve buna dair özellikler ........................................ 387
V. Boşanma dâvası sırasında ölümün gerçekleşmesi ................................................. 389
VI.Mirasçıların dâvaya devam etmesi ........................................................................ 394
1.Mirasçıların dâvaya devam etmesine dair muhtemel sorunlar .......................... 394
2.Mirasçıların sahip olduğu hukuki pozisyonun hukuki niteliği .......................... 395
2.1. Hakkın doğrudan mirasçıların kişiliğinde doğması ................................... 395
2.2. Hakkın ve bununla bağlantılı olarak (sürdürülen) davanın hukuki
niteliği? ...................................................................................................... 399
2.3. Boşanma davasına yargılama ve vekâlet ücretine dair hususlar
itibariyle devam edilebilmesinin konu açısından önemsizliği .................. 413
2.4. Hâkimin konusuz kalan boşanma davası itibariyle yapması gereken?....... 414
2.5. Diğer yaklaşımın benimsenmesi halinde çeşitli ihtimaller ve hâkimin
re'sen hareket etmesinin hukuki temelleri ................................................. 416
3.Hak sahibi olan mirasçıların belirlenmesi ......................................................... 418
3.1.Yasal mirasçılar açısından hukuki durum................................................... 418
a)Hükümdeki mirasçı kavramı dar anlamda mirasçıları kapsar ................ 418
b)Sadece ilk etapta mirasçı olacakların dâva hakkının bulunması ............ 419
c)Mirasçıların bilinmemesi halinde hukuki durum? ................................. 424
d)Mirasçının küçük olması veya vesayet altında olması halinde
hukuki durum ........................................................................................ 427
e)Mirasçının gaip olması .......................................................................... 428
3.2. Atanmış mirasçılar açısından hukuki durum ............................................. 430
3.3. Mirasçılıktan çıkarma ve bunun TMK m. 181 II hükmü açısından
sonuçları .................................................................................................... 433
3.4. Mirastan feragatin TMK m. 181 II hükmü açısından sonuçları? ............... 436
3.5. Mirastan yoksunluğun TMK m 181 II hükmü açısından etkileri ............... 437
3.6. Mirasın reddi ve bunun TMK m. 181 II hükmü açısından etkileri ............ 439
4.Mirasçıların tamamının dâvaya devam etmesinin zorunlu olmaması ............... 441
VII.Diğer eşin kusurunun ispatlanması: Kusur esasının değerlendirilmesi................. 441
1.Sorunların tespiti............................................................................................... 441
2.Hükmün kusur esasına dayalı olması ................................................................ 442
3.Kusur esasının yerindeliği................................................................................. 445
4.Kusur esasının anlamı: Herhangi bir kusur ya da boşanmada etken kusur? ...... 449
5.Kusur esasının uygulanışı ve boşanma sebepleri itibariyle özellikler ............... 451
5.1 Kusur esasına dayanmayan boşanma sebeplerinde hukuki durum ............. 451
a)Genel olarak .......................................................................................... 451
b)Akıl hastalığı (TMK m. 165)................................................................. 452
c)Kusura dayalı olmaksızın evlilik birliğinin temelinden sarsılması
sebebine dayalı boşanma davalarında hukuki durum (TMK m. 166 I) .. 457
d)Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasının özel bir görünümü olarak
anlaşmalı boşanmada (TMK m. 166 III) hukuki durum ........................ 459
aa) Anlaşmalı boşanmanın koşulları ve kusur esası dikkate
alınmaksızın koşulları itibariyle TMK m. 181 II hükmünün
uygulanabilirliği .............................................................................. 459
bb) Anlaşmalı boşanmada TMK m. 181 II hükmünün kusur esası
itibariyle uygulanamayacağı ............................................................ 463
cc) Anlaşmalı boşanma davasında dava sırasında ölümün eşin
mirasçılığa özel bir etkisinin olmamasının tutarlılığı? ..................... 468
e)Fiili ayrılığa dayalı boşanma dâvasında hukuki durum ......................... 470
aa) Fiili ayrılığa dayalı boşanmada koşullar ve kusur esası itibariyle
TMK m. 181 II hükmünün uygulanabilirliği ................................... 470
bb) Kusur esası nedeniyle TMK m. 181 II hükmünün fiili
ayrılığa dayalı boşanmalarda uygulanamamasının kendi içinde
tutarlılığı? ....................................................................................... 477
5.2. Kusur esasına dayalı boşanma sebeplerinde hükmün uygulanması ........... 478
1.Boşanmada kusur ve bunun anlamı................................................................... 478
2.Her iki tarafın birbirine denk kusurunun olduğu durumlarda hükmün
uygulanabilirliği?.............................................................................................. 482
3.Kusur esaslı özel boşanma sebeplerinde hükmün uygulanmasına dair
özellikler........................................................................................................... 494
3.1. Genel olarak............................................................................................... 494
3.2. Zina (TMK m. 161) ................................................................................... 494
3.2. Hayata kast (TMK m. 162) ........................................................................ 497
3.4. Pek kötü davranış (TMK m. 162) .............................................................. 498
3.5. Onur kırıcı davranış (TMK m. 162)........................................................... 499
3.6. Suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163) .......................... 500
3.7. Terk (TMK m. 164) ................................................................................... 501
4.Kusur esaslı genel boşanma sebebinde hükmün uygulanması .......................... 503
VII.Davanın kapsamı ve ispata dair bazı hususlar ....................................................... 510
1.Sorunların ortaya konulması ............................................................................. 510
2.Mirasçıların aynı boşanma sebebi kapsamında kalmakla birlikte yeni
olayları ileri sürebilmesi? ................................................................................. 511
3.Mirasçıların başka boşanma sebeplerini ileri sürebilmesi? ............................... 516
3.İspat açısından hukuki durum ........................................................................... 517
IX.Yetkili ve görevli mahkemeye dair bazı hususlar ................................................. 518
X. Verilecek karar ve anlamı ..................................................................................... 521
Literatür............................................................................................................................. 523
- Açıklama
- 1.BÖLÜM:TEMEL SORUNUN TESPİTİ, FARKLI ÇÖZÜM İHTİMALLERİ VEHUKUK SİSTEMLERİ İLE TÜRK HUKUKUNDA YÜKSEK YARGIUYGULAMASI VE ÖĞRETİDEKİ GÖRÜŞLERE GENEL BİR BAKIާ 1. Hukuki sorunun genel hatlarıyla ortaya konulması ve çeşitli ihtimaller ..................... 1I. Sorunun ortaya konulması ve çalışmanın hedefi ile yapısı ................................... 1II.Sorunun çözümündeki eğilimlere genel bir bakış ve asıl sorunabağlı yan hususlar ............................................................................................... 5III.Türk hukukunda soruna dair gelişmeler ve sorunun önemini koruyor olması ...... 14IV.En temel hatlarıyla muhtemel çözüm yönleri ve hukuk sistemlerine kısa birbakış ..................................................................................................................... 161.Dört temel seçenek............................................................................................ 162.Boşanma dâvasına önem atfetmeyen sistemler ................................................. 182.1. Genel olarak ............................................................................................. 182.2. Hukukumuzda 743 Sayılı Türk Kanunu Medenîsinde geçerli olansistem ...................................................................................................... 192.3. İsviçre hukuku ......................................................................................... 192.4. Alman hukukunda BGB'in ilk taslağındaki durum.................................. 192.5. Fransız hukukunun güncel durumu.......................................................... 202.6. Birleşik Krallık Hukuku .......................................................................... 222.7. İtalyan hukuku ......................................................................................... 232.8. Kesinleşmiş ayrılık kararına mirasçılığı engelleyici sonuç bağlanmışolması hususu hariç Lüksemburg hukuku ............................................... 272.9. Kesinleşmiş ayrılık kararına mirasçılığı engelleyici sonuç bağlanmışolması hususu hariç Hollanda hukuku..................................................... 282.10. Slovakya Hukuku .................................................................................... 292.11. Bulgar Hukuku ........................................................................................ 292.12. Belçika Hukuku ....................................................................................... 292.13. Danimarka hukuku .................................................................................. 312.14. Romanya hukuku ..................................................................................... 322.15. Çek hukuku.............................................................................................. 322.16. Yunan hukuku ......................................................................................... 332.17. Norveç hukuku ........................................................................................ 332.18. Estonya hukuku ....................................................................................... 333.Salt boşanma (veya ayrılık) sebeplerinin bulunmasına ortada buna yönelikbir dâva olmasa dahi hukuki sonuç bağlayan sistemler .................................... 343.1. Genel olarak .............................................................................................. 343.2. İrlanda hukuku........................................................................................... 353.3. Macar hukuku ............................................................................................ 353.4. Hırvat hukukunda bu yönde değerlendirilebilecek hususlar ...................... 363.5. İspanya hukukunda bu yönde değerlendirilebilecek yönler ....................... 373.6. Belarus hukuku .......................................................................................... 393.7. Moldova hukuku ........................................................................................ 394.Boşanma (ayrılık) dâvasına tek başına mirasçılığı engeller şekilde önematfeden sistemler ............................................................................................... 404.1. Genel olarak............................................................................................... 404.2. İsveç hukuku .............................................................................................. 414.3. Portekiz hukuku ......................................................................................... 414.4. Finlandiya hukuku ..................................................................................... 424.5. Eski hukukumuz açısından özellik gösteren bir durum ............................. 435.Boşanma dâvasına ancak bazı koşullar altında mirasçılığı engellemeyönünde sonuç bağlayan sistemler ................................................................... 445.1. Genel olarak............................................................................................... 445.2. Sırp hukuku ............................................................................................... 455.3. Bosna hukuku ............................................................................................ 455.4. Kosova hukuku .......................................................................................... 465.5. Slovenya hukuku ....................................................................................... 465.6. Litvanya hukuku ........................................................................................ 465.7. Polanya hukuku ......................................................................................... 475.8. Makedonya hukuku ................................................................................... 48V. Sorunun ele alınmasına ilişkin olarak bu çalışmadaki temel yaklaşım ................. 49VI.Çeşitli ihtimaller ................................................................................................... 561.Boşanma sebebi bulunup da eşlerden birinin boşanma iradesini herhangibir biçimde ifade etmeden (edemeden) ölmesi ihtimali .................................... 572.Boşanma iradesinin dâva açmak dışında ya da dâva açmaya öncel işlemlerşeklinde açıklandığı durumlar........................................................................... 633.Boşanma dâvasının açılması için usuli işlemlerin başlatıldığı ya dadâvanın açıldığı ancak henüz sonuçlanmadığı durumlar .................................. 644.Eşler arasında ayrılığa karar verilmiş iken eşlerden birinin ölümü ................... 675.Evliliğin iptaline ilişkin ihtimaller .................................................................... 68§ 2. Yargıtay kararlarına kısa bir bakış.............................................................................. 69I. Genel olarak .......................................................................................................... 69II.Türk Medenî Kanundan önceki döneme ait uygulama ......................................... 691.Dâvayı kimin açtığına göre ayrım yapar yöndeki Yargıtay'ın eski uygulaması2.Dâvayı kim açmış olursa olsun kesinleşmeye kadar hayatta olan eşindiğerine mirasçı olacağı yönündeki ağırlıklı Yargıtay uygulaması................... 70III.Yargıtay'ın TMK m. 181 II hükmünden sonraki uygulaması ............................... 711.Genel olarak ...................................................................................................... 712.Boşanma dâvasının konusuz kalması ................................................................ 723.Hâkimin kendiliğinden TMK m. 181 II hükmünün uygulanabileceğinidikkate alması................................................................................................... 724.Dâvanın (varsayımsal) boşanmada kusurun tespitine ilişkin olacağı veayrıca mirasçı olunamayacağının tespitine karar verilemeyeceği hususları...... 735.TMK m. 181 II hükmünün ayrı bir dâvanın konusu olamayacağı hususu......... 746.Diğer bazı ilginç Yargıtay kararlarından örnekler............................................. 766.1. Ölümden sonra boşanma dâvasının evliliğin iptali dâvası şeklindeıslah edilemeyeceği .................................................................................. 766.2. Dâvacı tarafın ölümden sonra boşanma dâvasından feragat ederek,karşı tarafın TMK m. 181 II hükmü çerçevesinde dâvaya devametmesini engelleme hakkının bulunup bulunmadığı hususu ...................... 77§ 3. Hukukumuzda öteden beri tartışılan bu soruna ilişkin görüşlere kısa bir bakış.......... 80I. Genel olarak ......................................................................................................... 80II.743 Sayılı Medeni Kanun (Türk Kanunu Medenisi) dönemindeki tartışma vegörüşler ................................................................................................................. 801.Boşanma dâvası sırasında ölen eşe sağ kalan eşin mirasçı olması gerektiğiyönündeki görüş ............................................................................................... 802.Boşanma dâvasına mirasçıların devam edebilmesi ve mirasçılığınönlenebilmesi görüşü (Saymen) ....................................................................... 82III.Yeni dönemde ileri sürülen görüşlerin genel hatları ............................................. 841.Sorunun miras hukuku kurumları ile halledilmesi yönündeki eğilimler ........... 841.1. Genel olarak .............................................................................................. 841.2. Boşanma dâvası açılmasının dâvacı tarafından dâvalının mirastan ıskatedildiği ya da dâvacının dâvalının mirasından feragat ettiği şeklindeanlaşılması gerektiği görüşü (Hatemi/Serozan) ......................................... 862.Yeni düzenleme ile getirilen çözümün esasen gizli bir mirastan yoksunluksebebi olduğu görüşü ........................................................................................ 933.Hükmün tek yönlülüğünün doğru olduğu ve kusur itibariyle sadece ağırkusur gerektiren boşanma sebeplerinde uygulanması gerektiği görüşü(Kılıçoğlu) ........................................................................................................ 954.TMK m. 181 II hükmüne dair diğer bazı yaklaşımlar....................................... 100II.BÖLÜM:DİĞER BAZI YAKIN HUKUK SİSTEMLERİNDEKİ HUKUKİ DURUM§ 4. Alman hukukundaki durum ........................................................................................ 102I. Genel olarak ......................................................................................................... 102II.Alman hukukundaki hükmün tarihi gelişimine ve arka planına kısa bir bakış...... 104III.BGB § 1933 hükmünün uygulanma koşulları ....................................................... 1071.Genel olarak ...................................................................................................... 1072.Miras bırakan tarafından açılmış ve sürdürülmekte olan bir boşanmadavasının bulunması koşulu ve buna dair bazı sorunlar.................................... 1082.1. Miras bırakan tarafından boşanma davası açılmamış olduğudurumlarda mirasçılar BGB § 1933 hükmünden yararlanabilir mi? ......... 1092.1.1. Nazi Almanya'sındaki bir uygulama............................................... 1092.1.2. Boşanma davası açılmasının sadakat ve güven ilkesine aykırışekilde önlenmesi nedeniyle BGB § 1933 hükmününuygulanmaması? ............................................................................. 110a)Bavyera Eyalet Yüksek Mahkemesinin bir kararı ve karardakibazı düşünceler ........................................................................... 111b)Değerlendirmeler ........................................................................ 1122.1.3. Yasal temsilci tarafından boşanma davasının açılması vehukuki durum ................................................................................. 1132.2. Boşanma dilekçesinin mahkemeye verilmiş olmasının açılmışboşanma davası koşulu açısından yetersizliği?......................................... 1162.2.1. Açılmış boşanma davasından hareket edilebilmesi için davadilekçesinin karşı tarafa tebliği gereği............................................. 1172.2.2. Görevli ve yetkili mahkemede dava açılmamasının etkisi?............. 1192.3. Davanın uzun süre takip edilmemesinin anlamı ve sonuçları? .................. 1203.Davalının davacının boşanma davasına onay vermesi (davayı kabuletmesi) .............................................................................................................. 1213.1. Onayın anlamı ve gerçekleşme koşulları ................................................... 1213.2. Verilen onayın geri alınması (Widerruf) ve özellikler ............................... 1284.Diğer bazı hususlar ........................................................................................... 1305.Boşanma davasının haklı (begründet) olması ................................................... 1315.1. Genel olarak............................................................................................... 1315.2. Boşanma sebepleri ve buna dair bazı temel hususlar ................................. 1325.3. Özellikle boşanmada kusurun önemsizliği hususu .................................... 1345.4. Anlaşmalı boşanmada hukuki durum......................................................... 1385.5. Bütün boşanma sebeplerinin dayanaklı olması gerekir mi? ....................... 1425.6. İspat açısından bazı özellikler.................................................................... 142IV.Mirasçılığı ortadan kaldırmak için boşanma davasının yeterliliği? ...................... 143V. Mirasçıların açacağı davanın hukuki niteliği ........................................................ 147VI.Alman hukukundaki düzenlenmenin tek yönlülüğü ve bunun Anayasayauygunluğu sorunu ................................................................................................. 1491.Bu konuda öğretide savunulan bazı görüşler ve tespitler .................................. 1501.1. Hükmün anayasaya kısmi aykırılığı........................................................... 1501.2. Anayasaya aykırılık iddialarının özü ve varılan sonuçlar açısındanfarklılıklar ................................................................................................. 1511.3 Anayasaya aykırılık açısından muhtemel gerekçe ve dayanaklar ............... 1521.3.1. Genel olarak ..................................................................................... 1521.3.2. GG Art. 14'de düzenlenmiş miras hakkına aykırılık........................ 1531.3.3. GG Art 3'de düzenlenmiş olan eşitlik ilkesine aykırılık .................. 1541.3.4. GG Art. 6 I'de düzenlenmiş olan evliliğin ve ailenin kanununözel koruması altında olması kuralına aykırılık............................... 1591.4. Anayasaya uygun yorum yöntemi ile sorunun aşılması imkânı? ............... 1602.Konuya dair bazı mahkeme kararları ................................................................ 1612.1. Alman Federal Mahkemesinin sorunu açık bırakan 6.6.1990 tarihlikararı ........................................................................................................ 1612.2. Alman Federal Mahkemesinin sorunu açık bırakan 13.7.1994 tarihlikararı ......................................................................................................... 1622.3. Alman Federal Anayasa Mahkemesi'nin konuyu açık bırakan15.2.1995 tarihli kararı ............................................................................. 1642.4. Hükümde anayasaya aykırılık görmeyen Koblenz OLG'in 27.11.2006tarihli kararı............................................................................................... 1653.Değerlendirme ve arasonuç............................................................................... 168VII.Sağ kalan eşin mirasçılığının gerçekleşmediğinin ileri sürülmesi açısındansüre sorunu? .......................................................................................................... 168VIII.Alman hukukuna dair genel bir değerlendirme ..................................................... 168§ 5. Avusturya hukukundaki durum .................................................................................. 170I. Özel olarak Avusturya hukukuna değinilmesinin gerekçeleri .............................. 170II.Genel olarak eşin mirasçılığı ve özellikleri........................................................... 170III.Avusturya hukukunda 2016 sonuna kadar geçerli olan hukuki durum ................. 1721.Boşanma kararının mirasçılığa etkisi ................................................................ 1722.Boşanma davası sırasında ölümün mirasçılığa etkisi ........................................ 1742.1. Kanun hükmünün arka planı ve tarihi gelişimi .......................................... 1742.2. Hükmün uygulanma koşulları.................................................................... 178a)Genel olarak .......................................................................................... 178b)Sürmekte olan boşanma davası koşuluna dair ...................................... 179c)Davanın sona ermesi ve mirasçıların eşin mirasçılığını engellemeimkânı ................................................................................................... 180c)Kusur esasına dair ................................................................................. 181d)Ölüme bağlı tasarrufların durumu......................................................... 183e) § 759 ABGB de öngörülen durumun hukuki niteliği ............................ 184f)Diğer bazı ilgili hususlar ....................................................................... 184IV.Avusturya Hukukunda 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren geçerli olan reformsonrasında hukuki durum ...................................................................................... 1871.Avusturya Medeni Kanunun eşin mirasçılığına dair 746. paragrafı vegetirilen yeni düzenlemenin genel hatları ......................................................... 1872.Yeni hükmün gelişim tarihine ve gerekçesine dair ........................................... 1893.Hükmün uygulanma koşulları üzerine .............................................................. 1944.Hükmü dair bazı sorunlar ve tartışmalar ........................................................... 196V. Avusturya hukukuna dair genel bir değerlendirme............................................... 198§ 6. İsviçre hukukundaki durum ........................................................................................ 200I. Genel olarak İsviçre hukukunda eşin mirasçılığı ve özellikleri ............................ 200II.Boşanma ile yasal miras hakkının ortadan kalkması esası ve uygulaması ............ 2041.Temel prensip ve bunun özellikleri................................................................... 2042.Bu süreçte eşin mirasçılığının engellenmesi açısından muhtemel imkânlar?.... 2043.Boşanma davası sürecinde eşin mirasçılığı kuralının geçerliliğine dairilkeye ve hükme eleştirel yaklaşımlar? ............................................................ 205III.Boşanma davasından önce ya da boşanma davası sırasında yapılmış olanölüme bağlı tasarrufların etkisi ve bu açıdan hukuki durum ................................. 2111.Genel olarak boşanmanın ölüme bağlı tasarruflara etkisi ve çeşitliihtimaller .......................................................................................................... 2112.Boşanma davası öncesinde yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflaragerçekleşmiş boşanmanın etkisi ....................................................................... 2143.Boşanma davası sırasında yapılmış olan ölüme bağlı tasarrufların etkisi ......... 215IV.İsviçre hukukunda evliliğin geçersizliği (iptali) ve konu açısından önemarz eden özellikler ................................................................................................. 216V. İsviçre hukukuna dair kısa bir değerlendirme............................................................... 219III.BÖLÜM:TÜRK MEDENİ KANUNUN GETİRDİĞİ ÇÖZÜMÜN AYRINTILIDEĞERLENDİRİLMESݧ 7. Eşin mirasçılığının arka planı ve boşanma dâvası üzerinden eşin mirasçılığınengellenmesinin maddi dayanaklarının bulunup bulunmadığı sorunu ....................... 221I. Genel olarak çıkış noktası..................................................................................... 221II.Eşin mirasçılığının anlamı: Eşin mirasçılığının gelişimi ve gerekçelerine kısabir bakış ................................................................................................................ 221III.Eşin mirasçılığının ölüm anında evliliğin varlığını gerektirmesi ve evliliğinölümden önce sona ermesiyle muhtemel yasal mirasçılığın kesin olarakortadan kalkması ................................................................................................... 236IV.Evliliğin boşanma açısından sona erme sürecine girdiği durumlardamirasçılığın maddi gerekçelerinin sorgulanması................................................... 2401.Evliliğin sona ermesi sürecinde gerçekleşen mirasçılığın gerçekte eşinmirasçılığı ile hedeflenen amaçlarla çelişmesi.................................................. 2402.Evliliğin sona ermesi sürecinin anlamı ve bunun somutlaştırılması.................. 2473.Yasa koyucunun müdahalesinin zorunluluğu? .................................................. 252V. Bazı özel durum ve sorunların değerlendirilmesi .................................................. 2561.Genel olarak ...................................................................................................... 2562.Salt boşanma dâvasının açılmış olmasının maddi gerekçe olarakdeğerlendirilebilirliği ........................................................................................ 2562.1. Sorunun ortaya konulması ve ayrıştırılması............................................... 2562.2. Boşanma dâvası açma iradesinin aynı zamanda mirasçılıktan çıkarmairadesinin görünüş biçimi olarak değerlendirilmesi ................................... 2572.3. Boşanma dâvası açma iradesinin kanun koyucu tarafından eşinmirasçılığını sona erdirmek yönünden maddi gerekçe olarakdeğerlendirilmesi ....................................................................................... 2582.4. Olması gereken hukuk anlaşıyışıyla önerilen mirasçılıktan çıkarma vemirastan feragat varsayımları ve bunların bu bağlamdadeğerlendirilmesi ....................................................................................... 267a)Bu yaklaşımın ana hatları ...................................................................... 267b)Mirasçılıktan çıkarma varsayımı görüşünün eleştirilmesi ..................... 272c)Boşanma dâvası dâvacısının karşı tarafın mirasından feragat ettiğivarsayımı yaklaşımının eleştirisi ........................................................... 275VI.Evliliğin iptali açısından değerlendirme................................................................ 2791.Genel olarak ...................................................................................................... 2792.Evliliğin sona ermesi şekli olarak evliliğin iptali ile yok hükmünde olanevliliklere dair bazı hususlar ............................................................................. 2803.Evliliğin iptali ile boşanmanın farklı dogmatik temellere dayanmasınınönemi ................................................................................................................ 2904.Evliliğin iptalinde mirasçılığın tanınmamasının kural olarakbenimsenebilirliği ve ancak istisnai durumlarda mirasçılığın dayanaklısayılabilirliği..................................................................................................... 295§ 8. Medenî Kanunun getirdiği çözümün gelişimi ve tek yönlülüğünün giderilmesisüreci.......................................................................................................................... 303I. Medenî Kanunun getirdiği çözümün ana hatları ile gelişim tarihi ........................ 303II.Anayasa Mahkemesi kararı ve hükmün tek yönlülüğünün giderilmesi ................. 3051.Hükmün somut norm denetimi üzerinden Anayasa Mahkemesi önünegelme süreci...................................................................................................... 3052.Somut olaydaki özellikleri ve yerel mahkemenin gerekçeleri........................... 3062.1. Dâvanın yenilenmesi sürecinde dâvalının ölmesi nedeniyle dâvalımirasçılarının dâvaya devam etmelerinin mümkün olamaması ................. 3062.2. Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesine göre MK m. 181 IIhükmünün konuluş gerekçesi ve hükmün arka planı ................................. 3062.3. Hükmün Anayasaya aykırılığı açısından Manavgat Mahkemesiningerekçeleri ................................................................................................. 307III.Anayasa Mahkemesi kararının temel hatları ......................................................... 3081.Anayasa Mahkemesinin Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi başvurusugerekçeleri ile sınırlı bir değerlendirme yapmış olması .................................... 3082.Anayasa Mahkemesinin temel iki gerekçesi: Eşitlik ilkesi (AY. m. 10) ilehak arama hürriyeti (AY. m. 36) ...................................................................... 3093.Ayrık oy gerekçesi: TMK m. 181 II hükmünün Anayasanın 2. ve 41.maddelerine bütünüyle aykırı olduğu görüşü ................................................... 311IV.Anayasa Mahkemesi kararının çeşitli açılardan değerlendirilmesi ....................... 3121.Genel olarak ...................................................................................................... 3122.Şekle ve usule ilişkin hususlar itibariyle değerlendirme ................................... 3122.1. Kararda anayasaya aykırılık itibariyle öğretide tartışmalara ve benzerhukuk düzenlerindeki düzenlemelere değinilmemiş olması ...................... 3122.2. Kararın yürürlüğüne ilişkin kısımda başka bir karara ilişkincümlelerin yer alması ............................................................................... 3132.3. Somut olaydaki hukuki durumun açıklıkla saptanmamış olmasınınmuhtemel sonuçları.................................................................................... 3142.4. Hükmün uygulama alanının ortaya konulmaması ve buna bağlı sonuçlar . 3153.Eşitlik ilkesi itibariyle değerlendirme ............................................................... 3193.1. Genel olarak .............................................................................................. 3193.2. Dâvalı tarafın kusurlu olması ihtimalinde hukuki durum .......................... 320a)Ölen dâvacı eş ise .................................................................................. 320b)Ölen dâvalı eş ise................................................................................... 323aa) Dâvacıya dâvaya devam etme imkânı tanınmamış olmasınıneşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi ........................................ 323bb) Ölen dâvalının mirasçılarına dâvaya devam etme imkânınıntanınmamış olmasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi..... 3243.3. Dâvacı eşin kusurlu olması ihtimalinde hukuki durum.............................. 325a)Dâvacı eş ölmüş ise ............................................................................... 325b)Dâvalı eş ölmüş ise................................................................................ 326aa) Dâvacıya dâvaya devam hakkı tanınmamasının eşitlik ilkesiaçısından değerlendirilmesi ............................................................. 326bb) Dâvalının mirasçılarına dâvaya devam hakkının tanınmamışolmasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi ........................ 3274.Hak arama hürriyeti itibariyle değerlendirme ................................................... 3314.1. Genel olarak .............................................................................................. 3314.2. Hak arama hürriyeti açısından değerlendirme ........................................... 3324.3. Tarafların eşitliği (silahların eşitliği) açısından hukuki durumundeğerlendirilmesi ....................................................................................... 3335.Azınlık gerekçeleri açısından değerlendirme .................................................... 3345.1. Boşanma dâvasındaki tarafların iradelerinin belirsizliği nedeniyle eskisisteme dönüş?........................................................................................... 3345.2. Ailenin korunması ilkesine aykırılık? ........................................................ 334a)Evlilik birliğinin korunması esası bakımından değerlendirme............... 334b)Aile ilişkileri açısından değerlendirme .................................................. 3375.3. Hukuk devleti ve toplumun huzuru gerekçeleri? ....................................... 3395.4. Azınlık gerekçesinin vardığı sonuç ile çelişir niteliği ................................ 3406.Diğer bir muhtemel gerekçe olarak miras hakkı (AY m. 35) açısındandeğerlendirme ................................................................................................... 3406.1. Genel olarak............................................................................................... 3406.2. Anayasal düzeyde güvence altına alınan miras hakkının kapsamı vekanun koyucunun biçimlendirme alanı? .................................................... 3417.Anayasa mahkemesinin iptal yerine anayasaya uygun yorum yoluylasorunu halledebilmesi imkânı (yorumlu ret kararı) açısındandeğerlendirme ................................................................................................... 3558.Anayasa Mahkemesi kararının değerlendirilmesi açısından önceki metinve/veya güncel metin açısından varılan sonuçlar.............................................. 357§ 9. Hükmün güncel halinin değerlendirilmesi.................................................................. 361I. Hükmün güncel hali ve temel özellikleri .............................................................. 361II.Sorunların tespiti ve sınıflandırılması.................................................................... 361III.Genel olarak hükmün uygulanma koşulları ........................................................... 361IV.Sürdürülmekte olan bir boşanma dâvasının bulunması ......................................... 3621.Boşanma dâvasının açılmış olması ................................................................... 3621.1. Genel olarak dâvanın ve özel olarak boşanma dâvasının açılması............. 3621.2. Görünüş itibariyle boşanma dâvası açılmış gözükmekle birliktegerçekte usulüne uygun şekilde boşanma dâvasının bulunmadığıdurumlar ................................................................................................... 3661.3.Boşanma dâvasının açılması açısından yetkilendirilme yapılmışolmakla birlikte dâvanın açılmasından önce eşlerden birinin öldüğüdurumlar .................................................................................................... 3692.Boşanma dâvasının sürmekte olması (Dâvanın sona ermemiş olması) ............. 3712.1. Konunun önemi ......................................................................................... 3712.2. Görevsiz veya yetkisiz mahkemede dâvanın açılmış olmasına dairözellikler .................................................................................................... 3722.3. Dâvanın işlemden kaldırılması (HMK m. 150) ve bunun TMKm.181 II hükmü açısından önemi.............................................................. 3742.4. Boşanma dâvasının geri alınması ve etkisi ................................................ 3772.5. Boşanma davasından feragat (HMK m. 307) ve bunun etkisi.................... 3803.Boşanmaya karar verilerek hükmün kesinleşmesi ve bunun sonuçları ............. 3843.1. Genel olarak............................................................................................... 3843.2. Boşanma hükmünün kesinleştiği ancak diğer hususların (nafaka,tazminat vs) henüz kesinleşmediği durumlar ............................................ 3863.3. Hükmün temyiz sürecinde olması ve buna dair özellikler ......................... 3873.4. Karar düzeltme aşaması ve buna dair özellikler ........................................ 387V. Boşanma dâvası sırasında ölümün gerçekleşmesi ................................................. 389VI.Mirasçıların dâvaya devam etmesi ........................................................................ 3941.Mirasçıların dâvaya devam etmesine dair muhtemel sorunlar .......................... 3942.Mirasçıların sahip olduğu hukuki pozisyonun hukuki niteliği .......................... 3952.1. Hakkın doğrudan mirasçıların kişiliğinde doğması ................................... 3952.2. Hakkın ve bununla bağlantılı olarak (sürdürülen) davanın hukukiniteliği? ...................................................................................................... 3992.3. Boşanma davasına yargılama ve vekâlet ücretine dair hususlaritibariyle devam edilebilmesinin konu açısından önemsizliği .................. 4132.4. Hâkimin konusuz kalan boşanma davası itibariyle yapması gereken?....... 4142.5. Diğer yaklaşımın benimsenmesi halinde çeşitli ihtimaller ve hâkiminre'sen hareket etmesinin hukuki temelleri ................................................. 4163.Hak sahibi olan mirasçıların belirlenmesi ......................................................... 4183.1.Yasal mirasçılar açısından hukuki durum................................................... 418a)Hükümdeki mirasçı kavramı dar anlamda mirasçıları kapsar ................ 418b)Sadece ilk etapta mirasçı olacakların dâva hakkının bulunması ............ 419c)Mirasçıların bilinmemesi halinde hukuki durum? ................................. 424d)Mirasçının küçük olması veya vesayet altında olması halindehukuki durum ........................................................................................ 427e)Mirasçının gaip olması .......................................................................... 4283.2. Atanmış mirasçılar açısından hukuki durum ............................................. 4303.3. Mirasçılıktan çıkarma ve bunun TMK m. 181 II hükmü açısındansonuçları .................................................................................................... 4333.4. Mirastan feragatin TMK m. 181 II hükmü açısından sonuçları? ............... 4363.5. Mirastan yoksunluğun TMK m 181 II hükmü açısından etkileri ............... 4373.6. Mirasın reddi ve bunun TMK m. 181 II hükmü açısından etkileri ............ 4394.Mirasçıların tamamının dâvaya devam etmesinin zorunlu olmaması ............... 441VII.Diğer eşin kusurunun ispatlanması: Kusur esasının değerlendirilmesi................. 4411.Sorunların tespiti............................................................................................... 4412.Hükmün kusur esasına dayalı olması ................................................................ 4423.Kusur esasının yerindeliği................................................................................. 4454.Kusur esasının anlamı: Herhangi bir kusur ya da boşanmada etken kusur? ...... 4495.Kusur esasının uygulanışı ve boşanma sebepleri itibariyle özellikler ............... 4515.1 Kusur esasına dayanmayan boşanma sebeplerinde hukuki durum ............. 451a)Genel olarak .......................................................................................... 451b)Akıl hastalığı (TMK m. 165)................................................................. 452c)Kusura dayalı olmaksızın evlilik birliğinin temelinden sarsılmasısebebine dayalı boşanma davalarında hukuki durum (TMK m. 166 I) .. 457d)Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasının özel bir görünümü olarakanlaşmalı boşanmada (TMK m. 166 III) hukuki durum ........................ 459aa) Anlaşmalı boşanmanın koşulları ve kusur esası dikkatealınmaksızın koşulları itibariyle TMK m. 181 II hükmününuygulanabilirliği .............................................................................. 459bb) Anlaşmalı boşanmada TMK m. 181 II hükmünün kusur esasıitibariyle uygulanamayacağı ............................................................ 463cc) Anlaşmalı boşanma davasında dava sırasında ölümün eşinmirasçılığa özel bir etkisinin olmamasının tutarlılığı? ..................... 468e)Fiili ayrılığa dayalı boşanma dâvasında hukuki durum ......................... 470aa) Fiili ayrılığa dayalı boşanmada koşullar ve kusur esası itibariyleTMK m. 181 II hükmünün uygulanabilirliği ................................... 470bb) Kusur esası nedeniyle TMK m. 181 II hükmünün fiiliayrılığa dayalı boşanmalarda uygulanamamasının kendi içindetutarlılığı? ....................................................................................... 4775.2. Kusur esasına dayalı boşanma sebeplerinde hükmün uygulanması ........... 4781.Boşanmada kusur ve bunun anlamı................................................................... 4782.Her iki tarafın birbirine denk kusurunun olduğu durumlarda hükmünuygulanabilirliği?.............................................................................................. 4823.Kusur esaslı özel boşanma sebeplerinde hükmün uygulanmasına dairözellikler........................................................................................................... 4943.1. Genel olarak............................................................................................... 4943.2. Zina (TMK m. 161) ................................................................................... 4943.2. Hayata kast (TMK m. 162) ........................................................................ 4973.4. Pek kötü davranış (TMK m. 162) .............................................................. 4983.5. Onur kırıcı davranış (TMK m. 162)........................................................... 4993.6. Suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163) .......................... 5003.7. Terk (TMK m. 164) ................................................................................... 5014.Kusur esaslı genel boşanma sebebinde hükmün uygulanması .......................... 503VII.Davanın kapsamı ve ispata dair bazı hususlar ....................................................... 5101.Sorunların ortaya konulması ............................................................................. 5102.Mirasçıların aynı boşanma sebebi kapsamında kalmakla birlikte yeniolayları ileri sürebilmesi? ................................................................................. 5113.Mirasçıların başka boşanma sebeplerini ileri sürebilmesi? ............................... 5163.İspat açısından hukuki durum ........................................................................... 517IX.Yetkili ve görevli mahkemeye dair bazı hususlar ................................................. 518X. Verilecek karar ve anlamı ..................................................................................... 521Literatür............................................................................................................................. 523Stok Kodu:9789753684583Boyut:16X19Sayfa Sayısı:548Basım Yeri:AnkaraBaskı:1Basım Tarihi:Temmuz 2017Kapak Türü:Karton KapakKağıt Türü:1.HamurDili:Türkçe
- Taksit Seçenekleri
- Diğer KartlarTaksit SayısıTaksit tutarıGenel ToplamTek Çekim665,00665,00
- Yorumlar
- Yorum yazBu kitabı henüz kimse eleştirmemiş.